Pro-Racing Nieuws

Handleiding voor beginnende coureurs

Als je als beginner in de autosport van start gaat komt er een hoop op je af; het behalen van de racelicentie, het aanschaffen of opbouwen van een geschikt voertuig en niet te vergeten de aanschaf van het benodigde raceoutfit. Bij het laatste komen er wellicht een hoop termen en kreten voorbij die je (nu) nog niks zeggen. Daarnaast zijn er van alle producten verschillende uitvoeringen verkrijgbaar. Om je op weg te helpen met wat je nodig hebt en je een inzicht te geven in de verschillen tussen de producten hebben wij een korte handleiding samengesteld. In deze handleiding gaan wij uit van de huidige regels van de Federation Internationale de l’Automobile, oftewel de FIA. Ook in de autosport zijn er op veel regels helaas ook uitzonderingen, maar dit kunt u vaak gemakkelijk terugvinden in de reglementen van het kampioenschap dat u wilt gaan rijden. Met deze uitzonderingen kunnen wij in deze handleiding helaas geen rekening houden.

Enkele termen die u veel zult tegenkomen:

FIA:
De Fédération Internationale de l’Automobile, meestal aangeduid als FIA, is een internationale federatie van verschillende nationale auto-, motorsport- en motorclubs. Het hoofdkwartier van de FIA is gevestigd in Parijs, Frankrijk. De FIA bestaat uit twee delen. De FIA World Council for Mobility and Automobile is verantwoordelijk voor alle niet-sportgerelateerde onderwerpen. Voorbeelden van haar verantwoordelijkheden zijn verkeersveiligheid, milieubescherming en het testen van nieuwe automodellen (NCAP botsproeven). De FIA World Motor Sport Council is verantwoordelijk voor alle internationale motorsporten waar landvoertuigen aan meedoen met vier of meer wielen. Dit houdt onder andere in dat zij de veiligheid in motorsportwedstrijden probeert te verbeteren. De FIA is verder verantwoordelijk voor de organisatie en regelgeving van een groot aantal motorsportevenementen, waaronder de Formule 1 en het WRC.

FIA Standard 8856-2000:
De standaard waaraan alle delen van de raceoutfit, met uitzondering van de helm en het HANS-systeem, moeten voldoen is de Standard 8856-2000. Dit is de huidige en laatste standaard uitgegeven door de FIA. Dit keurmerk cq. homologatie geeft aan dat het product waarop het staat voldoet aan de door de FIA gestelde veiligheidseisen.

Nomex:
Alle delen van de raceoutfit hebben een brandvertragende functie en zijn (deels) gemaakt van het brandvertragende materiaal Nomex. Nomex is een geregistreerde handelsnaam voor meta-aramide en is begin 1960 uitgevonden door DuPont. In 1967 werd het voor het eerst op de markt gebracht en DuPont is momenteel nog steeds de grootste fabrikant van dit materiaal ter wereld. Nomex wordt gekenmerkt door zijn uitstekende weerstand tegen hitte aangezien het niet smelt noch ontbrandt bij een normaal zuurstofniveau.

Een compleet raceoutfit bestaat uit de volgende onderdelen:

Overall:
Overalls gebruikt in de autosport zijn gemaakt van minimaal 2 en maximaal 3 lagen Nomex. De 3-laags overalls zijn de best presterende overalls. Om met 2 lagen Nomex aan de FIA eis te voldoen moeten namelijk relatief dikke lagen worden gebruikt. In het geval van een 3-laags overall zijn de lagen dunner, aangezien ook de ruimte tussen de lagen een positief effect heeft op de brandvertragendheid. Naast het aantal lagen zitten de grote verschillen in de overalls in het draagcomfort en de luchtdoorlatendheid. Zo hebben de wat duurdere overalls vaak volledig los ingezette mouwen en diverse stretch panelen wat zorgt voor een perfecte bewegingsvrijheid. De gebruikte materialen zijn vaak extra luchtdoorlatend, zodoende wordt de warme lucht en transpiratievocht veel gemakkelijker afgevoerd ten opzichte van goedkopere (2-laags) overalls. Iets wat absoluut wenselijk is daar het in een raceauto vrijwel altijd bloedheet wordt, zelfs ‘s winters!

De pasvorm van de duurdere overalls is over het algemeen een stuk getailleerder dan bij de goedkopere overalls. Naast de standaard maten en designs is het bij de meeste merken tevens mogelijk een overall op maat te laten maken, eventueel in uw eigen design en kleuren. Reclame op overalls mag enkel op de buitenste laag worden aangebracht, en moet zijn vervaardigd uit brandvertragend materiaal. Zodoende is de makkelijkste manier dit af fabriek te laten borduren. Mocht u later toch meer reclame op uw overall willen aanbrengen doet u dit middels badges. De maatvoering van de raceoveralls loopt anders dan bijvoorbeeld kostuummaten. Zelfs tussen de merken onderling zit verschil. Om de juiste maat te bepalen is passen de beste optie, maar mocht u daar niet toe in de gelegenheid zijn is het mogelijk middels uw exacte lengte en gewicht een inschatting te maken.

Op ieder overall is een productiedatum zichtbaar, bepaalde partijen beweren dat deze invloed heeft op de levensduur van een overall, maar dit is absoluut een misvatting! Aangeraden wordt wel een overall bij regelmatig gebruik na 3 jaar te vervangen, aangezien deze door het reinigen en slijtage niet meer dezelfde veiligheid kan geranderen dan voorheen.

Ondergoed:
Een set ondergoed voor de autosport bestaat uit een t-shirt met lange mouwen en kol, een lange onderbroek, sokken en een balaclava (helmmuts). T-shirts met korten mouwen of korte broeken zijn niet door de FIA toegestaan. Waar het ondergoed vroeger nog “geel” van kleur was en vaak schuurde/kriebelde, is het nu veelal wit en voelt het super zacht aan. Tevens is het nu een stuk dunner maar toch beter brandvertragend dan voorheen.

De prijzen van het ondergoed lopen nogal uiteen, dit heeft in de meeste gevallen te maken met de materiaalkeuze. Over het algmeen is het duurdere ondergoed beter ademend, mooier getailleerd en beter brandvertragend ten opzichte van het goedkope ondergoed. Ook zijn de naden beter afgewerkt ter voorkoming van irritaties. Aangezien het ondergoed het eerste is wat in contact staat met het lichaam van de coureur en zodoende een belangrijke rol speelt in het afvoeren van warme en transpiratievocht, is een goede set ondergoed een verstandige investering. Aangeraden wordt een extra set aan te schaffen om zodoende tijdens de dag of het raceweekend te wisselen, een makkelijke manier om weer fris aan de start te staan!

Schoenen:
Schoenen voor de autosport zijn halfhoog of hoog, en dienen ten aller tijden de enkels te beschermen. Lage schoenen zijn dus nooit FIA gekeurd. Hoge schoenen geven over het algemeen wat meer steun aan de enkels ten opzichte van halfhoge schoenen, maar bieden daar in tegen wat minder bewegingsvrijheid. Bij gebruik in de rallysport is een hoge schoen vaak wenselijk aangezien er vaak gelopen wordt op onverharde ondergronden en zodoende een goede steun noodzakelijk is. Bij gebruik op het circuit is het vaak de persoonlijke voorkeur dat de doorslag geeft om te kiezen voor hoog of halfhoog.

De pasvorm van raceschoenen is vaak smal, dit om te voorkomen dat het verkeerde pedaal geraakt wordt met alle gevolgen van dien. Het doel van een raceschoen is het zo goed mogelijk doorgeven van het gevoel. Belangrijk is zodoende dat de schoen goed aansluit rondom de voet, en aan de voorzijde een ruimte heeft van maximaal 5 – 10 millimeter. Het grote verschil tussen de diverse schoenen zit veelal in de zool. De duurdere modellen zijn vaak voorzien van een stijve maar zeer dunne zool, soms versterkt met carbonvezels, die het gevoel optimaal door kunnen geven aan de coureur.

Handschoenen:
Het punt waar alles om draait bij racehandschoenen is grip. Een racehandschoen is, net zoals raceschoenen, gemaakt om zo veel mogelijk gevoel over te brengen. Het is dan ook zaak dat een racehandschoen goed aansluit rondom de hand en niet te groot is, zie het als een tweede huid. Bij racehandschoenen is er vaak de keuze tussen binnengestikte en buitengestikte naden. Bij binnengestikte handschoenen zitten, zoals de naam al doet vermoeden, de stiksels aan de binnenkant. Nadeel hiervan is dat deze tussen de hand en het stuur zitten en zodoende wat gevoel wegnemen. Buitengestikte naden zorgen dus voor een directer gevoel.

Zoals eerder genoemd is grip een zeer belangrijk punt, je wilt immers niet dat het stuur ongewenst door je hand heen glijd. Fabrikanten verzinnen vanalles om zo veel mogelijk grip te creëren, van siliconenpaddings tot zuignapjes. Vaak zijn de duurdere handschoenen voorzien van de meest innovatieve oplossingen voor zo veel mogelijk grip. Sommige handschoenen zijn voorzien van een extra klittenbandsluiting rondom de pols, dit zorgt voor een nauwere pasvorm.

Helm:
Het belangrijkste item van de raceoutfit is een goed passende en veilige helm. In de autosport kan worden gereden met een intergraalhelm (ook wel aangeduid als Full-Face helm), en met een jethelm (vaak aangeduid als Open-Face helm). Logischerwijs is het dragen van een Open-Face helm bij open auto’s (singleseaters en formule auto’s) verboden, i.v.m. delen die gemakkelijk in het gezicht kunnen komen met alle gevolgen van dien. De Full-Face helm is absoluut de meest veilige van de twee, en wordt daarom ook het meeste gedragen. Doordat deze helm is voorzien van een kinstuk en vaak ook een vizier wordt de coureur vele malen beter beschermt in geval van een flinke crash en/of brand. Reden om toch voor een Open-Face helm te kiezen is dat de coureur vaak wat meer zicht heeft, en het een minder claustrofobisch gevoel geeft dan een Full-Face helm.

In de autosport zijn er 2 keuringsinstituten, te weten de British Standards Institution (kortweg BSI) en de Snell Memorial Foundation (vaak enkel Snell genoemd). Beide keuringen worden door de FIA toegestaan voor de nationale autosport, maar buiten Europa of in de hogere autosportklassen is de BSI keuring niet geldig. Het verschil tussen de BSI en Snell keuring is de wijze waarop de helmen worden gekeurd. Zo wordt een BSI helm op vaste punten getest en moet deze 1 impact kunnen weerstaan. Een Snell gekeurde helm mag daar in tegen op elk gewenst punt worden getest en moet 3 maal een impact kunnen weerstaan op hetzelfde punt. Zoals u zult begrijpen is een Snell gekeurde helm over het algemeen dus veiliger.

Om te bepalen welke maat helm u moet hebben is er vaak maar 1 oplossing; passen. Aangezien ieder hoofd anders is, is het lastig te bepalen welke helm bij u perfect zit. Natuurlijk geeft de hoofdomtrek (gemeten boven de oren en ogen) een goede indicatie, maar dit is niet voldoende om blind een helm te kopen.

Tijdens het oriënteren zult u vaak de term “HANS-clips” tegen komen, deze clips zijn gemaakt om het HANS-systeem aan te monteren. Over het HANS-systeem kunt u hieronder meer lezen. Wanneer u een helm koopt waar af-fabriek de HANS-clips al op gemonteerd zijn, is deze tevens voorzien van een zilveren hologramsticker. Deze sticker laat zien dat de helm geschikt is bevonden voor het gebruik van HANS en de clips op een juiste wijze zijn gemonteerd. Bij bepaalde kampioenschappen is deze sticker vereist en zodoende mag deze ook nooit verwijderd worden, ook niet wanneer u de helm laat airbrushen. Bij bepaalde helmen is het mogelijk om de HANS-clips later aan te brengen, maar het verkrijgen van de bovengenoemde hologramsticker kan lastig zijn aangezien enkel de fabrikant deze kan en mag aanbrengen. Daarnaast zijn de kosten voor het achteraf aanbrengen vaak een stuk hoger dan wanneer u een helm met affabriek geplaatste clips koopt.

Over het algemeen worden autosporthelmen geleverd in de kleur wit. Hiervoor is gekozen omdat de meeste coureurs hun helm laten voorzien van een eigen design (airbrushen). Dit airbrushen dient echter wel te gebeuren door ervaren personen welke hiervoor geschikte materialen gebruiken. Voor meer informatie hierover kunt u kijken op de website’s van bekende Nederlandse airbrushers: www.tjellocreations.com en www.koopkustoms.com. Voor vrijwel alle autosporthelmen zijn getinte, gecoate en/of regenvizieren verkrijgbaar. Naast een gave “look” zijn deze vizieren tevens erg comfortabel, vergelijk het met een goede zonnebril; onmisbaar bij zonnig of helder weer!

Om uw (geairbrushte) helm goed en veilig op te bergen zijn er vele soorten helmtassen verkrijgbaar, zelfs waarin u tegelijkertijd uw HANS-systeem kunt opbergen.

HANS-systeem:
Het Head And Neck Support system, oftewel het HANS-systeem, is ontwikkeld om hoofd- en nekletsel tijdens een crash te voorkomen. Dit systeem is (welliswaar in een veel minder ontwikkelde vorm) al sinds 1990 op de markt, maar werd bekend onder het grote publiek sinds de verplichtstelling in de Formule 1 in het seizoen 2003. Momenteel is het HANS-systeem niet meer weg te denken uit de autosport en is het in vrijwel alle nationale en internationale raceklassen verplicht of sterk aanbevolen.

Het basisidee achter het HANS-systeem is simpel: het lichaam van een coureur zit vastgesnoerd in zijn wagen en blijft bij een ongeval doorgaans goed beschermd. Het (relatief zware) hoofd wordt echter alleen in bedwang gehouden door de nek- en schouderspieren van de coureur, met regelmatig zwaar (ook wel dodelijk) hoofd- en nekletsel tot gevolg na een crash. Het HANS-systeem bestaat uit een beugel op de schouders, op zijn plaats gehouden door de gordels, welke de bewegingen van de helm beperkt zonder de coureur in de weg te zitten.
Er zijn verschillende uitvoeringen en maten HANS-systemen op de markt, zo zijn er verschillende hoeken (graden) verkrijgbaar van 10 tot 40 graden. Over het algemeen worden deze als volgt gebruikt:

• 10 graden: bij een (extreem) rechte zitpositie. (komt relatief weinig voor)
• 20 graden: bij een normale zitpositie in toerwagens en GT’s. (het meest gebruikte systeem)
• 25 graden: vaak gebruikt door vrouwen of in speciale situaties in toerwagens en GT’s. (komt relatief weinig voor)
• 30 graden: bij een normale zitpositie in Formule auto’s en sportscars / prototype’s.
• 40 graden: bij een extreem liggende postie, zoals Formule 1 en bepaalde sportscars / prototype’s.

Daarnaast zijn de meeste systemen verkrijgbaar in de maat medium en large. Dit heeft te maken met de dikte van de nek en hoe de trapesius spieren zijn ontwikkeld. Het is lastig aan te geven wanneer u een medium of een large moet kiezen, maar over het algemeen kun je zeggen tot t-shirt maat large een medium, en daarboven een large.
Het HANS-systeem is in drie materiaalsoorten verkrijgbaar:

• Carbon: volledig carbon, superlicht (ca. 550 gram) Veruit het meest gebruikte systeem i.v.m. draagcomfort!
• Carbon/PVC mix: combinatie van extra sterk PVC en carbon, gewicht ca. 800 gram.
• PVC: extra sterk PVC, relatief zwaar (1200 gram) en kan zodoende het draagcomfort beïnvloeden.

In het verleden moest het HANS-systeem altijd worden afgesteld zodat er een juiste balans was tussen de bewegingsvrijheid/zicht en de werking van het systeem. Sinds de komst van de zogenaamde Sliding System is het afstellen verleden tijd. Aangezien het Sliding System meedraait met het hoofd is de bewegingsvrijheid enorm toegenomen en wordt het HANS-systeem niet meer als zijnde een obstakel ervaren. Alle HANS-systemen worden nu standaard geleverd met het Sliding System.

Om het draagcomfort van het HANS-systeem te verbeteren zijn er speciale paddings op de markt, dit zijn de zachte delen welke zich bevinden tussen het HANS-systeem en de coureur. Deze zijn in verschillende diktes foam verkrijgbaar maar ook als gelpadding, ideaal als het HANS-systeem teveel drukt op de schouders/borst.

Communicatie:
In veel competities is gebruik van communicatie tussen pits en coureur toegestaan. Normaal gesproken werkt dit middels een verbinding tussen portofoons en mobilofoons, maar ook mobiele telefoonverbindingen kunnen hiervoor worden ingezet. Wanneer we alle delen van het communicatiesysteem afzonderlijk bekijken wordt dit een lang en ingewikkeld verhaal, vandaar dat we ons enkel concentreren op een belangrijk onderdeel; de microfoon en speakers in de helm.

Aangezien de FIA heeft besloten helmen met vast ingebouwde communicatiesets tijdens circuitgebruik te verbieden, zijn we nu verplicht losse helmsets te gebruiken. Dat wil zeggen losse oorspeakers, zoals vaak te zien is in de Formule 1, en een microfoon. De microfoon mag in de helm (Full-Face helm) of aan de helm (Open-Face helm) worden gemonteerd, maar de oorspeakers dienen ten aller tijden los te zijn van de helm. Er zijn voor zowel Full-Face als Open-Face helmen verschillende kant-en-klare sets verkrijgbaar, maar aangezien communicatie altijd een gevoelig punt is in een raceauto die doorgaans erg veel herrie maakt adviseren wij u niet te bezuinigen op een goede helmset.